Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin yasalaşmasıyla birlikte milyonlarca vatandaşımız yaş şartı aranmaksızın emekli olma hakkı kazandı. Ancak EYT kapsamına girebilmek (sigorta başlangıcının 8 Eylül 1999 ve öncesi olması) tek başına yeterli değil. SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı statülerinden hangisine tabiyseniz, o statünün gerektirdiği prim gün sayısı şartını da mutlaka sağlamanız gerekiyor.
Eğer EYT'li olmanıza rağmen prim gününüz eksikse ve bu eksikliği çalışarak tamamlamak yıllarınızı alacaksa, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) sunduğu borçlanma imkanları devreye girer. Peki, standart askerlik ve doğum borçlanmaları dışında hangi süreler borçlanılabilir ve eksik günler nasıl tamamlanır? Bu yazımızda "diğer borçlanma" türlerini ve eksik gün tamamlama stratejilerini inceleyeceğiz.
Kendi borçlanma türünüze ve eksik gününüze göre maliyetinizi hesaplamak için Emeklilik Borçlanması aracımızı kullanabilirsiniz.
EYT'de Kimlerin Ne Kadar Prime İhtiyacı Var?
EYT kapsamında yaş şartı kaldırılmış olsa da, prim günü şartları statülere göre farklılık göstermektedir:
- SSK (4/A): Sigorta başlangıç tarihine göre 5000 ila 5975 gün arasında değişen kademeli prim günü şartı bulunmaktadır. (Kısmi emeklilik için 3600 gün).
- Bağ-Kur (4/B): Kadınlar için 7200 gün, erkekler için 9000 gün şartı aranmaktadır. (Kısmi emeklilik için 5400 gün).
- Emekli Sandığı (4/C): Kadınlar için 7200 gün, erkekler için 9000 gün şartı aranmaktadır.
Özellikle Bağ-Kur statüsündeki vatandaşların 9000 gün (25 tam yıl) şartını sağlaması oldukça zordur. Bu noktada SGK mevzuatında yer alan ve halk arasında çok bilinmeyen "diğer borçlanma" türleri kurtarıcı olabilmektedir.
Hangi Süreler Borçlanılarak Prime Eklenebilir?
SGK Kanunu'nun 41. maddesinde, sigortalıların geriye dönük olarak borçlanabileceği süreler detaylıca belirtilmiştir. Askerlik ve doğum (ücretsiz izin süreleri dahil) en çok bilinenler olsa da, EYT eksiğini tamamlamak için kullanılabilecek diğer önemli borçlanma hakları şunlardır:
1. Ücretsiz İzin Sürelerinin Borçlanılması
Gerek memurlar (Emekli Sandığı) gerekse işçiler (SSK), mevzuata uygun olarak kullandıkları ücretsiz izin sürelerini borçlanabilirler. İş sözleşmesi askıda kalan ve adına prim yatırılmayan işçilerin, bu dönemleri borçlanarak emeklilik günlerine ekletme hakları vardır. Grev ve lokavtta geçen süreler de bu kapsamda değerlendirilir.
2. Doktora ve Tıpta Uzmanlık Borçlanması
Yükseköğrenim gördükten sonra yurtiçinde veya yurtdışında normal doktora veya tıpta uzmanlık öğreniminde geçen süreler borçlanılabilir. Akademisyenler ve doktorlar için eğitimde geçen bu uzun yılları emekliliğe saydırmak büyük bir avantajdır.
3. Avukatlık Stajı Borçlanması
Avukatların sigortalı olmaksızın, stajda geçirdikleri maksimum 1 yıllık (365 gün) süre borçlanılarak emeklilik primlerine dahil edilebilir.
4. Gözaltı veya Tutukluluk Süreleri Borçlanması
Herhangi bir suçtan dolayı gözaltına alınan veya tutuklanan ancak daha sonra beraat eden kişilerin, bu süreçte dışarıda kalarak sigortasız geçirdikleri süreleri borçlanma hakları bulunmaktadır.
5. Seçimler Nedeniyle İstifa Edenlerin Borçlanması
Milletvekilliği, belediye başkanlığı gibi seçimlere katılmak üzere görevlerinden istifa eden devlet memurlarının, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarih arasında açıkta (sigortasız) geçirdikleri süreler borçlanılabilir.
"Diğer Borçlanmalar" İçin Hesaplama Mantığı
Hangi borçlanma türünü seçerseniz seçin (Yurtdışı borçlanması hariç), hesaplama mantığı standarttır.
Formül:
Günlük Borç Tutarı = Prime Esas Günlük Kazanç × %32 (0.32)
Toplam Borç = Günlük Borç Tutarı × Borçlanılacak Eksik Gün Sayısı
Yine, kişinin belirleyeceği prime esas günlük kazancın alt sınırı o günkü asgari ücrete, üst sınırı ise asgari ücretin 7,5 katına eşittir.
Örnek Hesaplama (Avukatlık Stajı):
SSK (4/A) statüsünden EYT kapsamında emekli olmak isteyen Kemal Bey'in 5500 güne ihtiyacı vardır ancak hesaplamalarına göre 5200 günü bulunmaktadır. 300 gün (10 ay) prim eksiği olan Kemal Bey, geçmişte yaptığı 1 yıllık avukatlık stajını borçlanmaya karar verir.
Mevcut asgari ücrete göre prime esas günlük kazanç (alt sınır) 866,85 TL olsun.
- Günlük Tutar: 866,85 TL × 0,32 = 277,39 TL
- Toplam Maliyet: Kemal Bey'in tam yıla değil sadece 300 güne ihtiyacı olduğu için kısmi borçlanma yapar.
300 Gün × 277,39 TL = 83.217 TL
Kemal Bey, eksik olan 300 gününü staj borçlanması yoluyla 83.217 TL karşılığında satın alarak EYT şartlarını tamamlar ve hemen emeklilik dilekçesini verebilir.
Kısmi Borçlanma Yapmanın Önemi
EYT mağduriyetini gidermek için acele eden vatandaşların düştüğü en büyük hata, borçlanabilecekleri sürenin "tamamını" borçlanmaya çalışmalarıdır. SGK mevzuatı size "ihtiyacınız kadar" gün satın alma (kısmi borçlanma) hakkı tanır.
- Askerliğiniz 540 gün sürmüş olabilir, ancak emeklilik için 50 güne ihtiyacınız varsa sadece 50 günü borçlanmalısınız.
- Doğum nedeniyle 720 gün hakkınız olabilir, ancak eksiğiniz 400 gün ise 720 günün tamamını ödeyip cebinizden fazladan binlerce lira çıkarmamalısınız.
Unutmayın; emeklilik sistemimizde prim gün sayınızın ihtiyacınız olandan (örneğin 5975 günden) daha fazla olması, bağlanacak emekli maaşınızı o oranda artırmaz. Önemli olan şartı sağlayıp aylığı bir an önce bağlatmaktır.
Eksik günlerinizi tamamlarken size çıkacak faturayı önceden ve farklı kazanç sınırlarında (alt sınır, orta seviye vb.) görmek için Emeklilik Borçlanması hesaplama aracımızı mutlaka deneyin. Doğru hesaplama, emeklilik bütçenizi yönetmenin ilk kuralıdır.
