İşten ayrılma süreçleri genellikle kıdem, ihbar tazminatı ve kullanmayan yıllık izin ücretlerinin hesabı etrafında şekillenir. Ancak, eğer 2021 yılı ve öncesine ait çalışma geçmişiniz varsa ve bu dönemde işvereniniz Asgari Geçim İndirimi (AGİ) tutarlarını eksik veya hiç ödemediyse, bu alacaklarınızı da talep etme hakkınız bulunmaktadır. Peki işten çıkışlarda geçmiş dönem AGİ alacakları hukuki olarak nasıl talep edilir?
Hesaplamalarınızın artık güncel bordrolarda (0 TL) olarak yer aldığını görmek için Asgari Geçim İndirimi (AGİ) aracımızı ziyaret edebilirsiniz.
AGİ Alacaklarında Zamanaşımı Engeline Dikkat!
En kritik nokta zamanaşımıdır. İşçi alacaklarında (AGİ dahil) zamanaşımı süresi 5 yıldır.
AGİ uygulaması 1 Ocak 2022'de sona ermiştir. Bu nedenle, talep edebileceğiniz en son AGİ alacağı Aralık 2021 dönemine aittir.
- Örnek: Eğer 2024 yılının ortasında dava açıyorsanız, sadece 2019 yılının ortası ile 2021 Aralık ayı arasında ödenmemiş AGİ'lerinizi talep edebilirsiniz. Daha eski dönemler zamanaşımına uğramış kabul edilir (eğer daha önce dava açıp süreyi kesmediyseniz).
İşten Çıkışta AGİ Alacağı Nasıl Anlaşılır?
- Bordro İmzası: Geçmiş dönem (2021 ve öncesi) maaş bordrolarında "AGİ" sütununda rakam var mı? Eğer rakam varsa ve siz bu bordroyu ihtirazi kayıt (itiraz şerhi) koymadan imzaladıysanız, hukuken o tutarı almış kabul edilebilirsiniz.
- Banka Dekontları: Bordroda görünmesine rağmen, maaşınız bankaya yattığında AGİ tutarı kadar eksik yatırıldıysa, banka kayıtları kesin delil niteliğindedir. İmzanız olsa dahi banka hareketiyle eksik ödemeyi ispatlayabilirsiniz.
- Elden Ödemeler: Maaşın bankaya, AGİ'nin elden ödenmesi gibi usulsüz durumlarda, ispat yükü işverendedir. İşveren elden ödediğini yazılı belgeyle kanıtlamak zorundadır.
Adım Adım Talep Süreci
Adım 1: İhtarname Çekilmesi
İşten ayrılırken veya ayrıldıktan hemen sonra, işverene noter kanalıyla bir ihtarname çekerek kıdem/ihbar tazminatlarınızın yanı sıra "2021 ve öncesi döneme ait ödenmemiş AGİ alacaklarınızın" da ödenmesini talep edebilirsiniz.
Adım 2: Zorunlu Arabuluculuk
İş davalarında arabuluculuk şarttır. İhtarnameden sonuç alamazsanız, adliyelerdeki Arabuluculuk Bürosu'na başvurarak geçmiş dönem AGİ ve diğer işçilik alacaklarınız için görüşme talep etmelisiniz. Arabulucu görüşmelerinde, o dönemki brüt asgari ücret ve medeni durumunuza göre tahmini AGİ hesabını bilmeniz pazarlık açısından önemlidir.
Adım 3: İş Mahkemesine Dava Açılması
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ("Anlaşamama Tutanağı" düzenlenirse), İş Mahkemesinde alacak davası açabilirsiniz. Mahkeme sürecinde bir bilirkişi, geçmiş yılların asgari ücret tablolarına, o dönemki evlilik ve çocuk durumunuza göre bir hesaplama yapacaktır.
İspat ve Kanıtlar Nelerdir?
- O dönemki SGK hizmet dökümü
- Nüfus kayıt örneği (Evlilik ve çocuk durumunu kanıtlamak için, çünkü AGİ oranı buna göre değişir)
- Geçmiş dönem bordroları ve maaşın yattığı banka hesabı ekstreleri
Sonuç
2022'de AGİ'nin kalkması, eski haklarınızın silindiği anlamına gelmez. Eğer 2021 ve öncesinde eksik ödenen AGİ haklarınız olduğunu düşünüyorsanız, 5 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan yasal yollara başvurmalısınız. Günümüzde AGİ'nin neden sıfır olduğunu ve araç üzerinden tarihsel bilgileri incelemek için Asgari Geçim İndirimi (AGİ) linkini kullanabilirsiniz.
