Yerel mahkemede (İlk Derece Mahkemesi) görülen davanız sonuçlandığında süreç her zaman orada bitmez. Mahkemenin verdiği kararın hatalı veya eksik olduğunu düşünen taraf, bu kararı bir üst mahkemeye taşıyarak yeniden incelenmesini talep edebilir. Hukuk dilinde "Kanun Yoluna Başvurmak" olarak adlandırılan bu sürecin iki temel aşaması vardır: İstinaf (Bölge Adliye Mahkemeleri) ve Temyiz (Yargıtay/Danıştay).
Tıpkı dava açarken olduğu gibi, devlet yargı organlarını ikinci veya üçüncü kez meşgul etmenin karşılığı olarak kanun yollarına başvurulurken de belirli harç ve gider avansları talep eder. Eğer bu harçlar yasal süresi içinde tam olarak yatırılmazsa, dosyanız üst mahkemeye gönderilmez ve yerel mahkeme kararı kesinleşmiş olur. Bu rehberde istinaf ve temyiz harçlarının nasıl hesaplandığını inceleyeceğiz. Üst mahkeme masraflarınızı hesaplamak için Mahkeme Harçları aracımızın 'İstinaf / temyiz harcı' (appealFee) bölümünü kullanabilirsiniz.
İstinaf ve Temyiz Nedir?
- İstinaf: Yerel mahkemenin verdiği kararın hem maddi olay (deliller, tanıklar) hem de hukuki uygunluk açısından Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) tarafından incelenmesidir.
- Temyiz: İstinaf mahkemesinin kararının sadece hukuki yönden (kanunların doğru uygulanıp uygulanmadığı) Yargıtay (hukuk/ceza) veya Danıştay (idari) tarafından incelenmesidir.
Hukuk sistemimizde parasal sınırlara göre bazı küçük değerdeki davalar sadece istinafa gidebilirken, değeri kanunda belirtilen sınırı aşan davalar istinaftan sonra bir de temyize gidebilmektedir.
Kanun Yolu Harç Kalemleri Nelerdir?
Kararı üst mahkemeye taşırken temelde üç farklı masraf kalemi ile karşılaşırsınız:
- Kanun Yoluna Başvurma Harcı (Maktu): İstinafa veya temyize başvurmak için alınan ve miktarı her yıl Harçlar Kanunu tarifesi ile sabit olarak belirlenen (maktu) harçtır. (Örn: 2024 yılı için istinaf başvurma harcı ortalama 900-1.200 TL, temyiz başvurma harcı 1.200-1.600 TL civarındadır).
- İstinaf / Temyiz Karar Harcı (Maktu veya Nispi): Asıl kafa karıştıran kısım burasıdır. Karar harcı, davanızın türüne (maktu mu nispi mi) göre değişir.
- İstinaf / Temyiz Gider Avansı (Posta Masrafı): Dosyanın üst mahkemeye fiziki gönderimi, tebligat işlemleri için alınan masraftır. Genellikle 500 - 1.000 TL aralığında sabit bir tutardır.
İstinaf/Temyiz Karar Harcı Nasıl Hesaplanır?
İstinaf veya temyize giderken ödeyeceğiniz karar harcı, tıpkı ilk dava açarken olduğu gibi davanızın "Maktu" mu yoksa "Nispi" mi olduğuna göre değişir.
1. Maktu Harca Tabi Davalarda (Örn: Boşanma, Tespit)
Eğer davanız para ile ölçülemeyen (maktu harçlı) bir dava ise işiniz oldukça kolay ve maliyetiniz düşüktür.
- Ödeyeceğiniz tutar: İstinaf/Temyiz Başvurma Harcı (Sabit) + Maktu Karar Harcı (Sabit, dava açılışındaki maktu harç kadardır) + Posta Gideri.
- Örnek: Bir boşanma davasını istinafa götürüyorsanız, başvuru harcı, maktu karar harcı ve tebligat masrafından oluşan yaklaşık 1.500 - 2.500 TL civarında sabit bir meblağ ödersiniz.
2. Nispi Harca Tabi Davalarda (Örn: Alacak, Tazminat)
İşte en yüksek maliyetin çıktığı yer burasıdır. Eğer davanızın konusu para (nispi harçlı) ise ve yerel mahkeme kararında "SİZİN ALEYHİNİZE BİR TUTARA HÜKMEDİLMİŞSE", bu kararı üst mahkemeye taşıyabilmek için hükmedilen o tutarın nispi harcının dörtte birini (1/4'ünü) peşin (Nispi İstinaf/Temyiz Karar Harcı) olarak ödemek zorundasınız.
Vaka Analizi: Aleyhe Kararı İstinafa Götürmek
Bir işçi (Davacı) işverene karşı (Davalı) 400.000 TL'lik alacak davası açmış olsun.
- Mahkeme işçiyi haklı bularak davanın kabulüne karar verdi. Kararda: "400.000 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine" hükmedildi.
- Davalı işveren, bu kararı "hatalı" bularak Bölge Adliye Mahkemesi'ne (İstinaf) taşımak istiyor.
İşverenin Ödemesi Gereken İstinaf Harçları:
- İstinaf Başvurma Harcı: (Ortalama) 1.200 TL
- Nispi İstinaf Karar Harcı (Tehiri İcra): Mahkeme 400.000 TL aleyhine karar verdi.
- Toplam karar harcı (400.000 * %6,831) = 27.324 TL.
- İstinafa giderken bunun dörtte biri peşin alınır: 27.324 / 4 = 6.831 TL.
- İstinaf Gider Avansı: (Ortalama) 700 TL
Davalı işverenin bu dosyayı istinafa taşıyabilmesi için vezneye yaklaşık 8.731 TL ödemesi gerekmektedir. Eğer bu harcı yatırmazsa dosya BAM'a gitmez, karar kesinleşir ve işçi icra işlemlerine başlar.
Ya Davacı (Davası Reddedilen) İstinafa Giderse?
Peki ya mahkeme davanın "Reddine" (İşçinin para alamamasına) karar verseydi ve işçi bu kararı istinafa taşımak isteseydi ne olurdu?
Davacı işçi istinafa giderken aleyhine hükmedilmiş bir "alacak" olmadığı için nispi karar harcı ödemez. Sadece (maktu) istinaf başvuru harcı, (maktu) istinaf karar harcı ve gider avansı (toplamda 2.000 - 3.000 TL civarı) ödeyerek dosyayı istinafa taşıyabilirdi. (Nispi harç, aleyhine maddi bir meblağ hükmedilen ve kararı bozdurmak isteyen taraf için geçerlidir).
"Tehiri İcra" (İcranın Geri Bırakılması) Kararı İstiyorsanız
Davayı kaybettiyseniz ve karşı taraf bu mahkeme kararını icraya koyup hesaplarınıza haciz gönderdiyse, sırf istinafa başvurmuş olmanız icrayı durdurmaz.
İcrayı durdurmak için İcra Müdürlüğü'nden "Mehil Vesikası" alıp üst mahkemeden "Tehiri İcra (İcranın Geri Bırakılması)" kararı almanız gerekir. Bunun için de mahkemenin aleyhinize hükmettiği borç tutarını (ana para, faiz, karşı tarafın vekalet ücreti, yargılama gideri vs. toplamı) nakit olarak vezneye depo etmeniz veya bu tutar kadar Banka Teminat Mektubu sunmanız gerekir. Yani istinaf harcının (yukarıdaki örnekteki 8.731 TL) yanı sıra, borcun tamamını da teminat altına almanız gerekir.
Kanun yolları aşamasındaki masraflar karmaşık ve meblağ yüksek olabilir. Dosyanız aleyhinize sonuçlandıysa ve kararı temyiz etmeyi düşünüyorsanız, Mahkeme Harçları aracımızın istinaf/temyiz harcı kısmına tahmini başvuru ve maktu harçları yazarak ya da aleyhinize çıkan tutarın nispi harcını hesaplatıp 'Peşin Harç' (1/4) oranını alarak genel bir masraf fikrine sahip olabilirsiniz. Ancak özellikle istinaf/temyiz aşamalarında hak kaybı yaşamamak için süreleri (kararın tebliğinden itibaren genelde 2 haftadır) kaçırmadan muhakkak avukatınızla süreci yönetmelisiniz.
