İcra Dosyası Kapatılırken Ödenen Tahsil ve Feragat Harçları
İcra takibi başlatmak kadar, tahsilat gerçekleştiğinde veya taraflar anlaştığında o icra dosyasını usulüne uygun şekilde kapatmak da önemli bir maliyet kalemidir. Birçok borçlu veya alacaklı, borcun sadece ana para ve faizini ödeyerek dosyanın kapanacağını zanneder; oysa devlet, icra dairelerinin kullanımı karşılığında "Tahsil Harcı" veya "Feragat Harcı" talep eder.
Bu makalede, borcun icra dairesine veya alacaklıya doğrudan ödenmesi durumlarında icra dosyasının nasıl kapatılacağını ve ödenecek kapanış harçlarını detaylıca inceleyeceğiz.
Tahsil Harcı Nedir?
Tahsil harcı, icra takibi konusu alacağın tahsil edilmesi (borcun ödenmesi) halinde, tahsil edilen miktar üzerinden devlete ödenen oransal bir harçtır. Harcın oranı, tahsilatın icra takibinin hangi aşamasında yapıldığına göre değişiklik gösterir. Hukukumuzda temel prensip şudur: Devlet icra işlemlerinde ne kadar çok efor sarf ederse (haciz, satış vb.), tahsil harcı oranı o kadar yüksek olur.
Tahsil Harcı Oranları (İlamsız İcra İçin)
Güncel Harçlar Kanunu tarifesine göre ilamsız takiplerde genel tahsil harcı oranları şöyledir:
- Ödeme veya İcra Emrinin Tebliğinden Sonra, Hacizden Önce Ödenirse: %4,55
- Haciz İşleminden Sonra, Satıştan Önce Ödenirse: %9,10
- Haczedilen Malların Satışından Sonra Ödenirse: %11,38
Not: İlamlı (mahkeme kararına dayalı) icralarda bu oranlar genellikle yarı yarıya uygulanır (Örn: Hacizden önce %2,27).
Haricen Tahsil Nedir? Harç Nasıl Hesaplanır?
Uygulamada çok sık karşılaşılan bir durumdur. Borçlu, parayı doğrudan icra dairesinin banka hesabına yatırmak yerine, alacaklının şahsi banka hesabına gönderir veya elden verir. Buna "Haricen Tahsil" denir.
Borç haricen tahsil edildiğinde, alacaklının icra dairesine giderek (veya UYAP üzerinden) "Ben alacağımı haricen tahsil ettim, dosyanın işlemden kaldırılmasını (kapatılmasını) talep ediyorum" şeklinde beyanda bulunması gerekir.
Ancak devlet, ödeme dışarıda yapılsa bile tahsil harcını ister. Haricen tahsil durumunda, o aşamada geçerli olan tahsil harcı oranının yarısı oranında harç ödenir.
- Örnek: Haciz işlemi yapılmadan önce borç haricen alacaklıya ödendi. Normal tahsil harcı %4,55 iken, haricen tahsil beyanında bu oran yarıya düşer ve %2,27 üzerinden harç yatırılarak dosya kapatılır.
Feragat Harcı Nedir?
Alacaklının, alacağını tahsil etmediği halde veya borçluyla anlaşıp takipten vazgeçmesi durumunda icra dosyasından "feragat" etmesi işlemidir.
Feragat durumunda da yine dosyanın bulunduğu aşamaya göre belirlenen tahsil harcının yarısı oranında "Feragat Harcı" ödenmesi gerekir. İşleyiş ve oranlar haricen tahsil ile aynıdır.
Dosyayı Kapatırken Peşin Harç Düşülür mü?
Evet, icra sisteminin en önemli avantajlarından biri budur. Alacaklı, dosyayı açarken %0,5 (binde 5) oranında peşin harç yatırmıştı. Dosya kapatılırken hesaplanan tahsil veya feragat harcından, başlangıçta yatırılan bu peşin harç tutarı mahsup edilir (düşülür). Geriye kalan bakiye harç icra dairesine ödenerek dosya infaz edilir.
Vaka Analizi: 100.000 TL Dosyayı Kapatma Maliyeti
100.000 TL asıl alacak üzerinden açılmış bir ilamsız icra dosyanız olduğunu düşünelim. Dosya açılırken 500 TL (100.000 x 0,005) peşin harç yatırıldı.
Senaryo: Borçlu, mal varlığına haciz konulmadan önce parayı icra dairesi hesabına yatırarak dosyayı kapatmak istiyor.
- Tahsil Aşaması: Hacizden Önce
- Tahsil Harcı Oranı: %4,55
- Hesaplanan Harç: 4.550 TL (100.000 x 0,0455)
- Mahsup Edilecek Peşin Harç: -500 TL
- Kapanış İçin Ödenecek Net Tahsil Harcı: 4.050 TL
Kapanış Harcını Kim Öder?
Kural olarak icra masrafları ve harçlar borçluya aittir (İİK Md. 59). Dosya icra dairesine ödenerek kapatılıyorsa, hesaplanan harç borçludan tahsil edilir. Ancak "Haricen Tahsil" veya "Feragat" durumlarında alacaklı feragat dilekçesi verirken harcı kendisi yatırmak durumunda kalabilir; bu yüzden haricen ödeme alırken borçludan harç bedelini de istemek pratikte uygulanan bir yöntemdir.
Dosyanızın güncel durumuna göre tahmini masrafları ve alacak/borç hesaplamalarını görmek için İcra Dosya Masrafı Hesaplama aracımızdan faydalanabilir, tahsil harcı oranlarını manuel oran seçimi ile simüle edebilirsiniz.
